زمین‌شویی مقصد جدید سرمایه‌های آلوده
پس از تشدید نظارت‌های مالی و بانکی که پول‌شویی را دشوار و پرخطر کرد، این پدیده به بازارهای آسیب‌پذیرتری مانند زمین و املاک هجوم آورد. به‌عبارت‌دیگر، اگرچه مبارزه با پول‌شویی تا حدی موفق بود، اما در عمل این چالش تنها از بخش بانکی تغییر مسیر داد و به بازار زمین و املاک مهاجرت کرد.
زمین‌خواری فسادی است که بسیاری از کشورها را با چالش مواجه کرده است. کشور ما نیز با این پدیده بیگانه نیست و از سال‌ها پیش، بخشی از مفسدان اقتصادی با شناسایی املاک بلاصاحب، رهاشده و مجهول‌المالک، از طریق تقلب و سندسازی، آن‌ها را به تصرف خود درمی‌آوردند. زمین‌خواران گاهی با ساخت بنا ملکی رها شده را تصاحب می‌کردند و گاهی با دستکاری در متراژ املاک بلاصاحب مجاور، به مرزهای ملک خود ، دست به تعدی می‌زدند.
اما اهداف زمین‌خواران تنها به تصاحب یک ملک رها شده ختم نمی‌شد؛ در بسیاری موارد، پس از دریافت سند، با وثیقه گذاشتن ملک، اقدام به دریافت وام‌های کلان یا خریدهای بزرگ می‌کردند و چه‌بسا هیچ دغدغه‌ای برای ساخت‌وساز و بهره‌برداری از آن ملک نداشتند.
شاید بتوان گفت پدیده «زمین‌شویی» دقیقاً از همین‌جا شکل گرفت؛ مفسدان اقتصادی از معاملات زمین و ملک برای پنهان‌سازی منشأ پول‌های کثیف استفاده کردند. وقتی پول‌شویی از طریق بانک و سیستم‌های مالی سخت‌تر شد، بازار زمین و املاک به پناهگاه جدید پول‌های کثیف تبدیل شد.
دلایل متعددی باعث شد زمین و املاک به مسیر محبوب پول‌شویی تبدیل شود؛ از جمله:
– قیمت‌های بالا، غیرشفاف و قابل دستکاری املاک
– معاملات صوری و مکرر که هر بار با قیمت بالاتری انجام می‌شود
– دریافت سود کاذب در هر معامله
– قیمت‌های غیرواقعی در قراردادها
– معاوضه ملک با طلا یا ارز
– سرمایه‌گذاری در پروژه‌های ساختمانی
همه این‌ها روش‌هایی هستند که علی‌رغم اعلام صریح مقامات مسئول مبنی بر اینکه «معاملات غیرشفاف یا تبادل طلا و ارز در مقابل زمین مصداق پول‌شویی است»، همچنان بازار املاک را تهدید می‌کنند.
مبارزه مؤثر با زمین‌شویی نیازمند شفافیت کامل در معاملات ملکی است؛ اما شاید فوری‌ترین، مطمئن‌ترین و آسان‌ترین راهکار، الزام مشاوران املاک به همکاری، فعال‌شدن تشکل‌های مردمی و ایفای نقش رسانه‌ها در گزارش‌های مکتوب و افشای معاملات بزرگ و مشکوک باشد.
گردآورنده: بهمن اورانی