رفتار انتخاباتی انتخاب شوندگان و انتخاب کنندگان

رفتار انتخاباتی به عنوان یک کُنش سیاسی بیانگر درجه ای از مشارکت سیاسی مردم در نظام  سیاسی - اجتماعی جهت اثرگذاری بر سرنوشت خود و جامعه است. رفتار انتخاباتی مُنبعث از اراده و آگاهی، زمینه ای است که بر اساس آن می توان هویت سیاسی افراد را به صورت علمی مورد مطالعه و تجزیه و تحلیل قرار داد.

رفتار انتخاباتی افراد جامعه که بر اساس فهم سیاسی آنان و تفسیر آن فهم انجام می گیرد، به نوعی می تواند بر اصلاح و ایجاد تغییرات بنیادی در آن نظام سیاسی - اجتماعی جهت نیل به وضعیت مطلوب تر اثرگذار باشد.رفتار انتخاباتی مردم، از مهمترین وجوهی است که نوع جامعه سیاسی را معلوم می سازد و ساختار کلی و چگونگی اتخاذ خط و مشی کلی آن را در بلند مدت تبیین می کند.

به طور کلی؛ عوامل بسیاری بر رفتار انتخاباتی (انتخاب شوندگان و انتخاب کنندگان) تاثیرگذار است ولی در این میان نقش برخی عوامل کمتر و برخی از ارزش تاثیرگذاری بیشتری برخوردار  هستند. تاثیرگذاری این عوامل امری ثابت نیست، بلکه امری است متغیر و در زمانها و مکان های گوناگون نتایج متفاوتی را به دنبال خواهد داشت.

بنابراین مجموعه ای از عواملی که موجب تغییر نگرش انتخاباتی افراد در جوامع مختلف می شود؛ بر اساس تاریخ وقوع، آگاهی سیاسی، مشارکت مدنی، آزادی مطبوعات، گردش آزاد اطلاعات، تالارهای گفتگو، مساله پردازی های سیاسی - اجتماعی و ... متفاوت هستند و جوامعی موفق ترند که در زمینه آگاهی بخش سیاسی و اجتماعی بازتر عمل کرده باشند.

در مجموع؛ برای تغییر نگرش ها و رفتارهای انتخاباتی سه استراتژی وجود دارد:
۱- تغییر پاداش ها و هزینه ها
۲- مواجهه مستقیم با موضوع نگرش
۳- درخواست های اقناع کننده

برای تغییر رفتار و نگرش انتخاباتی مخاطبان سه هدف میتوان برشمرد:
الف) مشارکت هرچه بیشتر انتخاب کنندگان در انتخابات
ب) آگاهی دادن به شهروندان در مورد معیارهای انتخاب شوندگان و برنامه های آنان
ج) تغییر نگرش انتخاب کنندگان نسبت به برنامه های انتخاب شوندگان

برای دسترسی به سه هدف مذکور می باید منظومه های نگرشی مخاطبان در زمینه انتخابات را شناخت. جمع این عناصر و تأثیر آنها بر یکدیگر، رفتار انتخاباتی شهروندان را به همراه دارد که با شناسایی و تعیین میزان تأثیرگذاری آنها، میتوان تغییراتی را در نگرش ها ایجاد کرد.

شعارهای انتخاب شوندگان باید با رفتار و عملکرد آنها مطابقت‌ داشته باشد و با صداقت و امانتداری و امید آفرینی زمینه شفاف سازی و ارتقاء "سرمایه اجتماعی" را در جامعه فراهم آورند. مهمترین مولفه سرمایه اجتماعی جلب "اعتماد عمومی" است. اعتماد عمومی "انسجام اجتماعی" را به دنبال دارد و انسجام اجتماعی "مشارکت همگانی" را در پی خواهد داشت.

 ناصر حسینی منجزی-معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی فرمانداری شهرستان شاهین شهر و میمه